weinigwoorden.nl

Berlijn versus Wenen

Submitted by Luuk on Wed, 03/27/2019 - 12:07

Mij frappeert altijd weer het grote verschil tussen Berlijn en Wenen. Steden die geruime tijd in het Heilige Roomse Rijk losjes met elkaar verbonden waren. Bezoek de steden maar eens kort na elkaar. In Wenen zet je direct koers naar het centrum, kan er geen twijfel over bestaan waar zich het middelpunt van de stad bevindt. In Berlijn is dat een toch een andere kwestie.  Hoewel staatkundig in zeker opzicht verwante steden, ontwikkelden Wenen en Berlijn zich geheel anders. In Wenen ontfermde keizer Frans Jozef zich over de schoonheid van zijn stad. Hij liet de militaire vestingwerken rondom de binnenstad afbreken, verkocht de vrijkomende grond aan de hoogst biedende partij en stak de opbrengst in verfraaiing van de stad.

In Berlijn lag dat anders. De Hohenzollern dynastie onderhield een ambivalente relatie met Berlijn. Het liefst vertoefde de keizerlijke familie in hun paleizen in Potsdam. De (uiteindelijke) hoofdstad Berlijn kon op weinig warme belangstelling vanuit de monarchie rekenen. Het ritje naar Berlijn werd met tegenzin gemaakt. En dat verschil in aandacht laat zich in de steden aflezen. En daarnaast zijn er natuurlijk vele andere oorzaken voor de uiteenlopende ontwikkeling in deze steden.

Ook de tegenpolen van de monarchie, de sociaaldemocraten, bezagen met geheel andere ogen de gewenste ontwikkeling van hun hoofdsteden. In Berlijn werkte de sociaaldemocratie vanaf 1920 hard aan de ‘Gesamtstadt’ waarbij de periferie van de stad als aanjager van de stedelijke ontwikkeling werd gezien. Op bescheiden grondposities aan de stadsrand werd de arbeidersklasse voorzien van een kleine woning met tuin of balkon. De verkeerswethouder Reuter dacht op grote schaal na over de ontsluiting van de stadsrand en joeg de infrastructurele ontwikkeling van Berlijn aan.

In Wenen zagen de sociaaldemocraten woningbouw als onderdeel van een grootschalig vernieuwingsprogramma van de stad. Woningbouw werd beschouwd als investering in de stad, evenals metrostations, wegen en waterleiding, en de gemeentelijke overheid voorzag zichzelf actief van grond in en nabij het oude stadscentrum. In Berlijn zochten de sociaaldemocraten de woonidylle van licht in de woning en zon op balkon in een groene omgeving. In Wenen creëerde de sociaaldemocratie enclaves  stedelijk wonen in de stad met een hoge dichtheid en gemeenschappelijke voorzieningen als crèche en wassalon. In Wenen het adembenemende Karl Marx Hof van 1 kilometer lengte met 1300 woningen. Totale oppervlakte 10 hectare. In Berlijn de lieflijke Onkel Toms Hútte met 1900 woningen op 35 hectare. Lees meer hierover in ‘De Dikke Berlijn’.

Main menu

You are here

weinigwoorden.nl