weinigwoorden.nl

Tussen Weimar en Wuppertal

Submitted by Luuk on Thu, 08/13/2015 - 12:06

Interrailend diep in Duitsland, zo tussen Weimar en Wuppertal,  las ik de vuistdikke pil van Alexandra Richie over Berlijn. Haar geschiedenis van Berlijn contrasteerde vreemd en ook

  

wel aangenaam met de kleinere steden die ik bezocht en het de trein voorbijschuivende landschap. Zo zeg. Wat een bizarre geschiedenis  van Berlijn en wat is die fascinerend  aan het papier toevertrouwd. Niet voor niets luidt de titel van haar boek Faust's Metropolis. Faust, een personage dat zich op een ingewikkelde wijze verhield tot van alles en nog wat. Nou, dat kun je ook wel van Berlijn zeggen.

       

Zo kun je bijvoorbeeld kijken naar de betrekkingen tussen Berlijn en Duitsland. Richie laat daar haar licht uitgebreid over schijnen. En in die relatie barst het van de ongerijmdheden. De overige delen van Duitsland hadden het moeilijk met  Berlijn, de van oorsprong streng Pruisische stad.  Weinig was vanzelfsprekend in  die relatie en  Berlijn werd zeker niet voetstoots aanvaard als hoofdstad.

             

Ook spaart Alexandra Richie de Berlijners niet. Berlijners bleven temidden van de vele verwikkelingen in hun stad vaak akelig lang passief. Berlijn liep niet voorop bij de Val van de Muur, hoe vreemd dat ook moge klinken. En gelijkertijd verhaalt zij over moed, losbandigheid, experimenten, anarchie, controle en angst in deze bijzondere stad.  In Berlijn treden breuklijnen in de Duitse samenleving in gecondenseerde vorm en dus intens aan de oppervlakte. Breuklijnen rondom architectuur, religie, politiek en toch ook de relatie vanaf 1961 met  Oost Berlijn.

Alexandra Richie  veegt de vloer aan met het voormalige Oost Berlijn. Ze heeft weinig consideratie met het reëel bestaande socialisme en de door haar verfoeide partij gerelateerde privileges. Haar kwaadheid richt zich tegen de Stasi en op het grote schaal verraden en verklikken. Ook waren volgens Richie een aantal prominente West Berlijners naïef in hun oordeel over de omstandigheden bij de oosterburen. Zo stelden bijvoorbeeld Westduitse politici nauwelijks de mensenrechten in Oost Duitsland aan de orde uit angst voor het verstoren van het ragfijne bouwwerk  van de grotere oost-west politiek.

   

Zo passeert een en ander de revue. Deze talloze malen overlopen stad  trekt zich blijkbaar evenzovele malen aan de eigen haren uit het moeras  omhoog. De veerkracht van Berlijn is enorm en maakt dat deze stad voortdurend beweegt en zich niet schuil en stil kan houden achter eeuwige roem zoals Rome, Parijs en andere wereldsteden dat wellicht wel kunnen.

En tot slot realiseerde ik me twee dingen. De introductie in het boek is fenomenaal; je zou eigenlijk daarmee kunnen volstaan. In  een paar zwiepende alinea's schetst zij een panoramisch en diep ingevoeld beeld van Berlijn. Maar, doe je zelf niet tekort. Lees de rest van deze geschiedenis en dat hoeft niet persé tussen Weimar en Wuppertal. Nog één kleine, piepkleine bedenking. Het is zo jammer dat het boek stopt op het moment dat Berlijn hoofdstad wordt van het verenigde Duitsland. Ik had graag haar reflectie gelezen op het Berlijn na de Val van de Muur. Misschien komt dat nog.

Alexandra Richie: Faust's Metropolis: A History Of Berlin

Main menu

You are here

weinigwoorden.nl